استخوان کتف (اسکاپولا)

استخوان کتف یا استخوان پهن شانه (اسکاپولا) همانند ترقوه یکی از استخوان های کمربند شانه ای است ولی پهن و سه گوش بوده و بر روی دیواره پشتی قفسه سینه قرار می گیرد. این استخوان دارای دو سطح جلویی و پشتی است که سطح جلویی آن بر روی دیواره پشتی قفسه سینه واقع می گردد. سطح پشتی استخوان کتف، ازطریق خار کتف به دو حفره فوق خاری و تحت خاری تقسیم می گردد (حفره سوپرااسپیناتوس و حفره اینفرااسپیناتوس).

تصویر زیر:

 

 

 

انتهای خارجی خار کتف، آکرومیون نام دارد که در تشکیل مفصل آکرومیوکلاویکولار (مفصل اخرمی-ترقوه ای) مشارکت می کند. انتهای داخلی خار کتف در امتداد زایده خاری مهره سوم سینه ای است. این استخوان نسبت به صفحه فرونتال تقریبا 30 الی 35 درجه جلوتر قرار می گیرد (از نمای فوقانی و در حالت استراحت).

اسکاپولا از نمای پشتی در تصویر زیر:

 

 

 

مشخصات دیگر استخوان کتف

*استخوان کتف از دو سطح جلویی و پشتی، سه زاویه فوقانی،خارجی و تحتانی همراه با سه کنار داخلی،خارجی و فوقانی تشکیل شده است.

*این استخوان در وضعیت استراحت، دنده های دوم تا هفتم را پوشش می دهد.

*کناره یا لبه داخلی اسکاپولا در حالتی که دست ها در کنار بدن است تقریبا موازی با ستون فقرات است و کناره داخلی اسکاپولا در حدود 6 سانتی متر از زواید خاری مهره های سینه ای فاصله دارد.

*اسکاپولا به واسطه لیگامان های کمربند شانه ای و عضلات مختلفی که به آن اتصال دارند، دارای ثبات و همچنین حرکات متنوعی بر روی دیواره قفسه سینه است.

*زاویه خارجی استخوان کتف که سر استخوان را می سازد، حفره کم عمق دوری (گلنویید) نام دارد که با سر استخوان بازو (هومروس) متصل شده و مفصل شانه را تشکیل می دهد. قسمت فوقانی این حفره دارایتکمه سوپراگلنویید و ناحیه تحتانی آن دارای تکمه اینفراگلنویید است که به تکمه اول سر دراز عضله دوسر بازویی و به دومی سر دراز عضله سه سر بازویی اتصال دارد.

*گردن استخوان کتف بسیار کوچک بوده که به تنه پهن استخوان متصل می شود. زایده غرابی (زایده کوراکویید) که محل اتصال رباط های مختلف و تاندون برخی از عضلات است از ناحیه فوقانی سر و گردن اسکاپولا خارج می گردد.

*رباط هایی که به زایده کوراکویید اتصال دارند، رباط های کوراکوکلاویکولار (دو رباط کونویید و تراپزویید)، کوراکوهومرال و کوراکوآکرومیال نام دارند.

*عضلاتی که به زایده کوراکویید اتصال دارند، عضلات دوسر بازویی (سر کوتاه عضله)، کوراکوبراکیالیس (غرابی-بازویی) و پکتورالیس مینور (سینه ای کوچک) هستند.

*خار اسکاپولا، سطح پشتی کتف را به حفره های سوپرااسپیناتوس و اینفرااسپیناتوس تقسیم می کند. حفره سوپرااسپیناتوس محل اتصال عضله سوپرااسپیناتوس و حفره اینفرااسپیناتوس محل اتصال عضلات اینفرااسپیناتوس، ترس مینور (گرد کوچک) و ترس ماژور (گرد بزرگ) است.

*حفره ساب اسکاپولار که مربوط به سطح داخلی (سطح دنده ای) استخوان کتف است، محل اتصال عضله ساب اسکاپولاریس (تحت کتفی) بوده و بخشی از سطح جلویی که متمایل به کنار داخلی است، مربوط به عضله سراتوس انتریور (دندانه ای جلویی) می باشد.

*کنار داخلی اسکاپولا محل اتصال عضلات لواتور اسکاپولا (بالابرنده اسکاپولا)، رومبویید کوچک و رومبویید بزرگ است (رومبویید به معنای لوزی شکل است).

*کنارهای داخلی و خارجی در پایین ترین نقطه استخوان کتف، زاویه تحتانی را می سازند. این زاویه به آسانی قابل لمس بوده و یک شاخص در اندازه گیری ها است. زاویه تحتانی کتف تقریبا در سطح زایده خاری مهره هفتم یا هشتم سینه ای قرار می گیرد.

تهیه و تنظیم: فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار

منبع تصویر:

 http://media-3.web.britannica.com/

http://chestofbooks.com

مطالب مرتبط
استخوان شناسی

حرکت شناسی (کینزیولوژی) 

فیزیوتراپی و کاربردهای آن

*استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ یا لینک آن مجاز است