آرتروپلاستی

آرتروپلاستی (Arthroplasty) ازنظر لغوی به معنای جراحی ترمیمی مفصل است و از دیدگاه کاربردی عبارت است از جراحی ارتوپدی جهت تعویض مفصل یا بازسازی آن و یا منظم کردن راستای مفصلی که با هدف کاهش درد بیمار و بهبود دامنه حرکتی مفصل انجام می گردد. روش متداول در آرتروپلاستی، تعویض مفصل است که سطوح مفصلی با مفصل مصنوعی که پروتز (Prosthesis) نامیده می شود جایگزین می گردد.

 

پروتز زانو از دو نمای روبرو و طرفی در شکل زیر (دارای جزء رانی و درشت نئی):

 

 

امروزه تعویض مفصل ران (مفصل هیپ) و مفصل زانو رایج بوده که ممکن است به علت آرتروز (استئوآرتریت) شدید، بیماری آرتریت روماتویید پیشرفته یا علل دیگر صورت گیرد.

 

تعویض کامل مفصل ران درتصویر زیر:

 

 

 

جهت جلوگیری از عوارض ناشی از بستری شدن و برگشت سریع تر بیمار به فعالیت های روزمره، با توجه به شرایط بیمار ممکن است فیزیوتراپی هم قبل از انجام آرتروپلاستی و هم پس از عمل جراحی تجویز گردد. انجام فیزیوتراپی با هدف کاهش درد و التهاب، جلوگیری از آتروفی عضلات، افزایش تدریجی دامنه حرکتی مفصل، تقویت عضلات و آموزش راه اندازی بیمار به خصوص در افراد مسن پس از آرتروپلاستی ران و زانو ضروری است.

 

 

 

موارد کاربرد آرتروپلاستی

 

برخی از مواردی که ممکن است آرتروپلاستی توصیه گردد عبارتنداز:

*آرتروز شدید

*بیماری روماتیسمی مانند آرتریت روماتویید پیشرفته

*برخی از شکستگی ها همانند شکستگی های انتهای فوقانی استخوان ران و استابولوم استخوان هیپ (استخوان لگنی)

*نکروز آواسکولار (مرگ استخوانی به علت قطع جریان خون) سر استخوان ران

*جمود مفصل (آنکیلوز) یا خشکی مفصلی

*گاهی به علت عدم جوش خوردگی

*گاهی به علت بد جوش خوردن

*مواردی از تومورهای خوش خیم یا بدخیم

*گاهی به علت عفونت سلی مفاصل

 

 

تکنیک های آرتروپلاستی

 

با توجه به شرایط بیمار، آرتروپلاستی ممکن است به یکی از صورت های زیر انجام شود:

*تعویض نیمی از مفصل یا همی آرتروپلاستی (Hemi joint replacement or Hemiarthroplasty)

*تعویض کامل مفصل یا توتال آرتروپلاستی (Total joint replacement)

*فاشیال آرتروپلاستی (Fascial arthroplasty)

*اکسیژنال آرتروپلاستی (Excisional arthroplasty)

 

 

 

تعویض نیمی از مفصل یا همی آرتروپلاستی

 

اگرتنها یکی از سطوح مفصلی یا قسمتی از آن (یک کمپارتمان) ازطریق پروتز (مواد مصنوعی یا خارجی) جایگزین گردد، همی آرتروپلاستی نامیده می شود.

 

 

تعویض کامل مفصل یا توتال آرتروپلاستی

 

در این روش هر دو سطح مفصلی توسط پروتز (مفصل مصنوعی) جایگزین می گردد که این روش در بسیاری از بیماران کاربرد دارد. در بیمارانی که دچار آرتریت روماتویید شدید یا پیشرفته هستند، ممکن است طبق نظر متخصص جراح ارتوپدی به تعویض کامل مفصل ران نیاز داشته باشند.

 

برخی از مفاصلی که ممکن است نیاز به تعویض داشته باشند عبارتنداز:

*مفصل ران

*مفصل زانو

*مفصل شانه

*مفصل آرنج

*گاهی در مفصل مچ دست

*مفاصل متاکارپوفالانژیال

*مفاصل متاتارسوفالانژیال

*گاهی در مفاصل بین بند انگشتی (مفاصل اینترفالانژیال)

 

تعویض کامل مفصل زانو در شکل زیر:

 

 

 

 

 

موارد عدم تعویض مفصل (Contraindications to joint replacement)

 

در موارد زیر نباید اقدام به تعویض مفصل نمود:

*عفونت مفصلی

*عفونت سیستمیک

*مشکلات عروقی شدید

*مشکلات نورولوژیک شدید

*بیماری نورولوژیک در حال پیشرفت

*مفصل نوروپاتیک یا مفصل شارکو (Neuropathic joint or Charcot's joint)

*ضعف و آتروفی شدید عضلانی به خصوص در مفاصلی که در تحمل وزن نقش دارند

*امکان راه رفتن بیمار در آینده وجود نداشته باشد

*قبل از بلوغ اسکلتی

 

 

عوارض تعویض مفصل (Joint replacement complications)

 

برخی از عوارضی که ممکن است به دنبال تعویض مفصل ایجاد گردد شامل:

*عفونت

*شل شدن پروتز (Loosening of the prosthesis)

*نیمه دررفتگی یا دررفتگی مفصل

*مشکلات دامنه حرکتی مفصل

*ترومبوز وریدی عمقی و آمبولی ریوی

*ضایعه عروقی

*احساس درد جدید یا باقی ماندن دردهای گذشته

*آسیب اعصاب محیطی

*احتمال شکستگی به هنگام عمل جراحی

*احتمال ضایعه استخوان اطراف مفصل یا شکستگی اطراف پروتز (Periprosthetic fracture)

*احتمال تغییر طول اندام

*فیبروز مفصلی (Arthrofibrosis) که کمتر اتفاق می افتد

*فرسودگی پروتز یا ساییده شدن پروتز

 

 

فاشیال آرتروپلاستی

 

در این نوع از آرتروپلاستی، بخشی از مفصل توسط فاشیایی که از ناحیه دیگری از بدن گرفته می شود جایگزین می گردد.

 

 

اکسیژنال آرتروپلاستی

 

هرگاه بخشی از مفصل بدون اضافه کردن برداشت گردد، بافت لیفی (بافت فیبرو) به مرور زمان در آن جایگزین می شود که به این موارد اکسیژنال آرتروپلاستی می گویند.

 

تهیه و تنظیم: فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار

 

منبع تصویر:

 

http://www.kneeandshouldersurgery.com

 

 http://www.jisrf.org/

 

http://elvis.engr.wisc.edu

 

 

مطالب مرتبط:

 عوارض شکستگی ها (Complications of fractures) 

مقالات استخوان شناسی

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی) 

فیزیوتراپی و کاربردهای آن

 

*استفاده از مطالب فقط درصورت ذکر منبع وبلاگ یا لینک آن مجاز است