یکی از مسائل مهمی که دانستن آن برای هر ورزشکار ضروری میباشد، اصل تأمین انرژی است. مقدار انرژیی که در طول تمرین هزینه میشود از کجا و چگونه تأمین میشود. هنگامی که این انرژی رو به اتمام است بدن انرژی لازم را از چه منبعی تأمین خواهد کرد؟ 

ATP (آدنوزین تری فسفات ) منبع انرژی عضلات و کلیه سلولهای بدن میباشد. ATP یک ترکیب بیوشیمیایی در بدن است که وظیفه ذخیره انرژی در بدن را برعهده دارد . 

بیان واکنش های دقیق و مرحله به مرحله تبدیل مواد غذایی به ATP و تبدیل ATP به انرژی رایج بدن و عضلات اندکی مشکل است و نیاز به داشتن پیش زمینه ای در ارتباط با بیوشیمی دارد، اما به هر حال می توان این تبدیل را به صورت زیر خلاصه نمود.

به صورت شیمیایی، ATP یک مولکول آدنین میباشد که سه پیوند فسفات دارد.  روی هر کدام از این پیوندهای فسفاتی انرژی زیادی ذخیره شده است . 


هنگامی که یک سلول نیاز به انرژی دارد، انرژی ذخیره در ATP با آزاد کردن یک پیوند انرژی سلول را تأمین می کند و خود به صورت ADP یعنی مولکول با دو پیوند فسفر در می آید. 

ATP برای همه واکنش های بیوشیمیایی عضلات ضروری و واجب است که از جمله این واکنشها میتوان به انقباض عضلات اشاره نمود. هنگامی که کار عضلات زیاد میشود و به عبارت دیگر ما از عضلاتمان انرژی بیشتری را طلب میکنیم بدن مابرای تأمین انرژی خود به سراغ سیستمهای انرژی دیگر میرود و جالب است بدانید بر اساس نوع تمریناتی که ما انجام میدهیم و مدت زمانی که این تمرینات دارد سیستمهای انرژی ما نیز تغییر میکند. 

 

ATP از سه نوع سیستم بیوشیمیایی مختلف در بدن ما تأمین میشود که این سیستمها عبارتند از : 


۱-سیستم فسفاژن 

۲-سیستم گلیکوژن – اسید لاکتیک 

۳-سیستم هوازی 
 

سیستم فسفاژن : 

سلول های عضلانی برای ۳ ثانیه اول از سوزاندن مستقیم ATP در سیستم فسفاژن تأمین انرژی می نمایند . 

یک سلول در اطراف خود مقداری ATP را ذخیره میکند که میتواند در موقع لزوم این ATP ذخیره شده را به سرعت مصرف کند. میزان ATP ذخیره شده زیاد نمی باشد و تنها برای حدوداً ۳ ثانیه است و برای پر کردن مجدد این ATP سلول های عضلانی از یک ترکیب متفاوت پر انرژی به نام کراتین فسفات استفاده می کنند . فسفات موجود در ترکیب کراتین فسفات توسط آنزیمی به اسم کراتین کیناز جدا شده و به مولکول ADP می چسبد ( ADP یک مولکول آدنوزین با دو فسفات است ) در نتیجه مجدداً ADP به ATP ( آدنوزین تری فسفات ) یا همان انرژی رایج عضلات ما تبدیل می شود. 

اما ادامه روند تبدیل و مصرف کراتین فسفات ذخیره شده باعث می شود تا این ذخایر نیز کاهش یابند . این روش تأمین انرژی ATP و کراتین فسفات را سیستم فسفاژن می نامند و سیستم فسفاژن می تواند انرژی رایج عضلات را تا حداکثر ۱۰ ثانیه تأمین کند. مثلاً دونده های دو سرعت ( ۱۰۰ متر ) از این سیستم استفاده می کنند اما یک دونده دو ماراتن هرگز نمی تواند به این سیستم تکیه کند.

 

سیستم گلیکوژن – اسیدلاکتیک: 
هنگامی که سیستم فسفاژن جواب نداد با استفاده از سیستم گلیکوژن – اسید لاکتیک، انرژی مورد نیاز عضلات بدست می آید. کلیه تمرینات بدنسازی در این سیستم تأمین انرژی میشوند. بنابراین می توان گفت که سیستم تأمین انرژی در بدنسازی سیستم گلیکوژن – اسید لاکتیک است . 

از طرف دیگر عضلات یک منبع دیگر به نام گلیکوژن نیز دارند که از کربوهیدرات ها تأمین می شود. در حقیقت گلیکوژن شاخه ای از مولکول های گلوکز می باشد . یک سلول در تمرینات بی هوازی از این منبع انرژی استفاده کرده و برای ساختن ATP و یک محصول جدیدی به نام اسید لاکتیک از گلوکز وارد عمل می شود . در حدود ۱۲ فعالیت و واکنش شیمیایی انجام می شود تا از این روش ATP تولید شود . بنابراین تأمین انرژی در این سیستم کندتر از سیستم فسفاژن می باشد و این سیستم می تواند انرژی و ATP مورد نیاز عضلات را تا یک و نیم دقیقه تأمین نماید . از آنجا که این روش برای تأمین انرژی بدن نیازی به وجود اکسیژن ندارد، آن را سیستم تأمین انرژی بی هوازی نیز می نامند. اما تولید بیش از حد اسید لاکتیک در بدن باعث کم کردن تنفس عضلات ، صدمه زدن به آن ها و احساس خستگی و دردناکی در عضله می گردد ( یک دونده دو ۴۰۰ متر از این روش تامین انرژی استفاده می کند .) 


سیستم هوازی : 
برای تمریناتی که در مدت طولانی تری انجام می شوند، بدن وارد سیستم تنفس هوازی می شود از جمله این تمرینات می توان به دوهای ۸۰۰ متر و بالاتر شنای ۱۰۰ متر و دوچرخه سواری اشاره کرد. 

سیستم هوازی یا سیستم تنفس هوازی برای تمرینات بیش از دو دقیقه می باشد و انرژی خود را به کمک اکسیژن تأمین می کند. هنگامی که اکسیژن وجود دارد گلوکز می تواند به طور کامل شکسته شده و به دی اکسید کربن و آب تبدیل گردد و در حین این تبدیل انرژی مناسبی را نیز آزاد کند. 

 

گلوکزی که برای تأمین انرژی عضلات مصرف می گردد از سه جای مختلف و به سه روش مختلف تأمین می شود : 

۱- از گلیکوژن ذخیره شده در عضلات که هنوز باقی مانده اند. 

۲- از شکسته شدن گلیکوژن ذخیره شده در کبد و تبدیل آن به گلوکز که این گلوکز در خون آزاد شده و در اختیار عضلات ما قرار می گیرند. 

۳-از طریق جذب گلوکز از غذاها که کمک می کند این گلوکز از طریق جذب روده ای وارد سیستم جریان خون ما شده و در اختیار عضلات قرار می گیرد . 

این سیستم انرژی می تواند به جای گلوکز، اسیدهای چربی که از منابع چربی بدست می آیند را نیز به عنوان منبع تأمین انرژی استفاده نماید . همچنین پروتئین و منابع آن می توانند به اسیدهای آمینه تبدیل شده و در تولید ATP شرکت کنند. ما به طور کلی سیستم تأمین انرژی هوازی را ابتدا از منابع کربوهیدراتی ، سپس از منابع چربی و در آخر از منابع پروتئینی جهت تأمین انرژی همچون دوهای ۲۵ دقیقه ای استفاده می کنیم . از این روش ابتدا تا ۱۳ یا ۱۴ دقیقه اول کربوهیدرات ذخیره شده در بدن ( گلیکوژن ) استفاده شده و پس از آن از ۱۵ تا ۲۵ دقیقه چربی ها به عنوان منبع انرژی مورد استفاده قرار گرفته و می سوزند. 

تنظیم کننده :مهران زرگری- مربی باشگاه بدنسازی نامجو

منبع:دانشنامه رشد

 

مطالب مرتبط:

آدنوزین تری فسفات (Adenosine triphosphate)

فسفاژن چیست 

اسید لاکتیک

لاکتات
لیپولیز 
گلوکونئوژنز 
گلیکولیز 
کم آب شدن بدن 
گلیکوژن 
کاتابولیسم 
آنابولیسم چیست 
متابولیسم چیست 
کربوهیدرات 
الکترولیت 
بیوشیمی 
آناتومی 
فیزیولوژی 
بیولوژی 

مایع درمانی

 

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات فیزیوتراپی 

اخبار کنگره ها و سمینارهای فیزیوتراپی 

مهمترین اخبار دکترای حرفه ای فیزیوتراپی

مقالات استخوان شناسی

مقالات آناتومی اندام فوقانی 

مقالات آناتومی اندام تحتانی

مقالات آناتومی ستون فقرات 

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات شکستگی استخوانها و جراحی های ارتوپدی

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (CNS & PNS)

مقالات سیستم عصبی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقالات سیستم تنفسی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقاله های سیستم حسی، درد و موضوعات آن

مقالات سیستم عروقی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)