فیبرومیالژی

سندرم فیبرومیالژی

 

فیبرومیالژی Fibromyalgia بیماری است که مشخصه آن درد در بسیاری از نقاط بدن همراه با احساس خستگی است. فیبرومیالژی یک بیماری مزمن است که مفصل را گرفتار نمیکند.


علت فیبرومیالژی چیست

علت فیبرومیالژی به درستی شناخته شده نیست. تحقیقات نشان داده که بیماران مبتلا به فیبرومیالژی دچار تغییراتی در سطح نوروترانسمیترها Neurotransmitters در مغز و اعصاب میشوند. نوروترانسمیترها موارد شیمیایی خاصی هستند که نوسط اعصاب تولید شده و نقش مهمی در انتقال پیام های عصبی دارند.

در این بیماری مقدار یک نوروترانسمیتر بنام سروتونین Serotonin در مغز کم میشود. همچنن این بیماران در مایع مغری نخاعی Cerebrospinal fluid خود (مایع مغزی نخاعی مایعی است که اطراف مغز و نخاع را فرا گرفته است و در واقع مغر و نخاع در آن غوطه ور هستند) مقادیر بالاتری از یک ماده شیمیایی به نام ماده پی Substance P دارند. این ماده هم در انتقال پیام های درد تاثیرگذار است.

به نظر میرسد افراد مبتلا به فیبرومیالژی به پیام های دردی که به مغزشان میرسد حساسیت بیش از معمول دارند. در واقع فشارهایی که در افراد معمولی موجب درد نمیشود در این افراد ایجاد درد میکند.

بیملری فیبرومیالژی در دو درصد مردم دیده میشود. در زنان هفت برایر شایعتر از مردان بوده بطوریکه بیش از 80 درصد بیماران از خانمها هستند و بیشتر در سنین 55-25 دیده میشود.

 

علائم فیبرومیالژی چیست

 

مهمترین علامت بیماری فیبرومیالژی احساس درد و خستگی در بسیاری از مناطق بدن است.
درد میتواند در هر نقطه ای از بدن احساس شود و بعضی بیماران در همه بدنشان احساس درد میکنند. بیشترین احساس درد در گردن و پشت است.

درد بصورت عمقی و یک احساس سوزشی شدید است. شدت درد بعضی روزها کمتر و بعضی روزها بیشتر است و در روزهایی که فرد دچار استرس های عصبی است بیشتر میشود. شدت درد همچنین بر اثر سرما یا فعالیت بدنی بیشتر میشود. بیمار ممکن است صبح بعد از برخاستن از خواب در بدنش احساس خشکی کند. 

 



 

575

محل های شدت درد در فیبرومیالژی


یکی دیگر از علائم فیبرومیالژی وجود نقاط متعدی در بدن است که به فشار حساس بوده و فشار دادن آن نقاط موجب افزایش درد میشود. به این نقاط Tender point یا Trigger point میگویند. این نقاط بیشتر در پشت گردن و ستون مهره، شانه ها، قفسه سینه، لگن، آرنج و زانو هستند.

علامت دیگر بیماری که ممکن است از درد هم برای بیمار آزار دهنده تر باشد احساس خستگی شدید است که در 90 درصد بیماران دیده میشود. از علل مهم این احساس خستگی اختلالاتی است که در خواب این بیماران ایجاد میشود. برای اینکه خواب موجب آرامش فرد شود باید عمق خواب زیاد باشد.

در این بیماران عمق خواب کم بوده و به اصطلاح خواب سبکی دارند. بیمار وقتی از خواب برمیخیزد بجای شادابی احساس خستگی میکند، مثل اینکه کل طول شب را کار کرده اند.

حال بسیاری بیماران صبح ها بد و عصر ها بهتر است. این احساس خستگی موجب میشود بیمار قدرت تمرکز و تا حدودی حافظه خود را هم از دست بدهد. بیمار ممکن است دچار افسردگی یا اضطراب باشد.

علائم دیگری که ممکن است همراه با فیبرومیالژی دیده شوند عبارتند از

 

  • سردرد
  • تعداد دفعات ادرار کردن بیشتر میشود
  • برور علائم بیمار به نام "سندروم روده تحریک پذیر" با علائمی شامل درد شکم، اسهال، گاهی یبوست و نفخ شکم
  • 20 درصد بیماران مبتلا به فیبرومیالژی دچار بیماری "پای بیقرار" Restless leg syndrome هستند.
  • عادات ماهانه دردناک در خانمها
  • احساس گزگز در انگشتان دست و پا

 

تشخیص فیبرومیالژی چگونه است

تشخیص فیبرومیالژی معمولا به توسط معاینه پزشک و با توجه به علائم بیماری است. درد منتشر بدن بخصوص در دو طرف و هر دو اندام فوقانی و تحتانی و ستون مهره که بیش از سه ماه طول کشیده است میتواند این تشخیص را مطرح کند. نقاط خاصی از بدن به فشار حساسیت زیادی داشته و فشار به آنها موجب درد میشود.

در فیبرومیالژی هیچ تغییر غیر طبیعی در آزمایشات و تصویربرداری از بدن وجود ندارد.

بیماری های دیگری ممکن است علائمی شبیه فیبرومیالژی را تقلید کنند که پزشک باید احتمال آنها را در نظر داشته باشد. این بیماری ها عبارتند از :

  • کم کاری تیرویید
  • کمبود ویتامین دی
  • پرکاری غده پاراتیرویید
  • پلی میوزیت

 

آیا فیبرومیالژی بیماری خطرناکی است

فیبرومیالژی به مفاصل آسیبی نمیزند، یک نوع سرطان نیست و عمر را کم نمیکند. این بیماری موجب تغییر شکل اندام نمیشود. گاهی اوقات علائم بیماری برای چند ماه یا چند سال محو شده و بعد از مدتی دوباره برمیگردد. کیفیت زندگی در این بیماران دستخوش تغییر میشود.

 

 

درمان فیبرومیالژی چیست

درمان قاطع یا ساده ای برای فیبرومیالژی وجود نداشته و اقدامات درمانی فقط برای کاهش علائم بیماری انجام میشوند. نکته مهم در درمان این بیماری اینست که همه اقدامات درمانی در همه بیماران موثر نیستند. هر بیماری ممکن است به تعدادی از دزمان های زیر پاسخ مناسب دهد. مهمترین اقدامات درمانی عبارتند از :

 

کاهش استرس

اساس درمان فیبرومیالژی آموزش بیمار است و مهمترین اقدام درمانی سعی در کاهش استرس بیمار با کمک خود او است.

ورزش

ورزش در تعداد زیادی از بیماران علائم بیماری را کاهش میدهد. ورزش های ساده ای مانند نرمش های آئروبیک، راه پیمایی و شنا و دوچرخه سواری میتوانند مفید باشند. نرمش های کششی مانند یوگا کمک کننده است. هدف نهایی رسیدن به 5-4 روز ورزش در هفته و هر روز 30-20 دقیقه است. رسیدن به این هدف باید بتدریج و به آهستگی باشد. ممکن است در ابتدای شروع ورزش علائم بیماری تشدید شوند ولی بتدریج کم خواهند شد.

گرما درمانی

غوطه ور شدن در آب گرم بمدت روزی 20 دقیقه و 5 روز در هفته به کاهش درد کمک میکند.

رفتار درمانی

یک مشاور روان درمانی میتواند با استفاده از روش های خاص Cognitive behavioural therapy به بیمار کمک کند. کم کردن افکار منفی و داشتن یک برنامه تفریحی منظم هر چند ساده به بهبود بیماری کمک میکند.

دارو

داروهای ضد درد مانند استامینوفن، داروهای ضد التهاب مانند بروفن یا سلکوکسیب و داروهای ضد افسردگی در درمان فیبرومیالژی کاربرد دارند. در سال های اخیر از داروهایی مانند پرگابالین Pregabalin و گاباپنتین Gabapentin و دولوکستین Duloxetine و میلناسیپران Milnacipran بطور اختصاصی در درمان فیبرومیالژی استفاده شده است.

دیگر درمان ها

استفاده از درمان های مکمل مانند طب سوزنی یا ماساژ درمانی ممکن است موثر باشد. استفاده از غذاهای متعادل و سالم، دوری از الکل قهوه و نوشیدنی های گازدار بخصوص قبل از خواب و نظم دادن به زمان و مدت خوابیدن به کاهش علائم بیماری کمک میکنند. 

منبع: ایران ارتوپد - دکتر مهرداد منصوری

 

طبقه بندی مطالب وبلاگ فیزیوتراپی

مقالات روماتولوژی (شامل اصطلاحات،اختلالات و بیماریهای روماتیسمی و روماتیسم خارج مفصلی)

مقالات فیزیوتراپی 

مروری بر آناتومی سیستم عصبی، عضلانی و اسکلتی ازطریق تصاویر

اخبار کنگره ها و سمینارهای فیزیوتراپی 

مهمترین اخبار دکترای حرفه ای فیزیوتراپی

مقالات استخوان شناسی

مقالات آناتومی اندام فوقانی 

مقالات آناتومی اندام تحتانی

مقالات آناتومی ستون فقرات 

مقالات حرکت شناسی (کینزیولوژی)

مقالات سیستم عضلانی-اسکلتی، بیماری ها و اختلالات مربوطه

مقالات شکستگی استخوانها و جراحی های ارتوپدی

مقاله های دستگاه عصبی مرکزی و محیطی (CNS & PNS)

مقالات سیستم عصبی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقالات سیستم تنفسی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مقاله های سیستم حسی، درد و موضوعات آن

مقالات سیستم عروقی، بیماریها و اختلالات مربوطه

مطالب و موضوعات متفرقه (مقالاتی درباره فشار خون، دیابت، بیوفیزیک، رادیولوژی،فیزیولوژی و تست خون، برخی از بیماری ها و...)