دستگاه عصبی-عضلانی-اسکلتی و اختلالات آن

فیزیوتراپیست ابراهیم برزکار،اعصاب،عضلات،مفاصل،مغز،فیزیوتراپی،درد،ستون فقرات،ارتوپدی،شکستگی،آسیب های ورزشی،ضایعات نخاعی،درد شانه،درد زانو،درد کمر،توانبخشی،قلب و عروق،استخوانها

عقده های قاعده ای (Basal ganglia)

صفحه عقده های قاعده ای (هسته های قاعده ای) که در سایت ویکی پدیا ایجاد کردم:

عقده‌های قاعده‌ای (به انگلیسی: Basal ganglia) که هسته‌های قاعده‌ای نیز خوانده می‌شوند از پنج هسته زیر قشری مغز تشکیل شده‌اند.عقده‌های قاعده‌ای از این نظر دارای اهمیت هستند که نقش مهمی در عمل کنترل حرکتی(Motor control)ایفا می‌کنند.هسته‌های این ناحیه به دلیل ارتباطاتی که با هم و دیگر قسمت‌های مغز دارند، در کنترل حرکت شرکت می‌کنند، اگرچه پیام مستقیم به نخاع جهت کنترل حرکتی نمی‌دهند.عقده‌های قاعده‌ای پیام‌های اولیه را از قشر مغز می‌گیرند و پیام‌های خود را از راه تالاموس به قسمت‌های مختلف قشر مغز می‌فرستند. [۱]

محتویات

 [نهفتن] 

۱ اجزای عقده‌های قاعده‌ای

۲ نقش عقده‌های قاعده ای(BG)

۳ ضایعه عقده‌های قاعده‌ای

۴ جستارهای وابسته

۵ منابع

 

اجزای عقده‌های قاعده‌ای 

از پنج هسته تشکیل می‌شوند که عبارتنداز:

پوتامن(Putamen)

هسته دمدار یا کودیت(Caudate)

جسم سیاه(Substantia nigra)

هسته ساب تالامیک(subthalamic)

گلوبوس پالیدوس(Globus pallidus)که پالیدوم(Pallidum)نیز خوانده می‌شود

تصویر زیر:

 

 

به هسته‌های پوتامن، کودیت و گلوبوس پالیدوس با هم جسم مخطط(Neostriatum)می گویند.

نقش عقده‌های قاعده ای

مهمترین نقش عقده‌های قاعده‌ای، کنترل حرکت و تنظیم وضعیت بدن است.البته باید در نظر داشت که این سیستم همراه با قشر حرکتی و مخچه عملاً به صورت یک واحد عمل می‌کند و نمی‌توان اعمال مجزایی را به طور کامل به قسمت‌های مختلف عقده‌های قاعده‌ای نسبت داد. [۲] با وجودی که انتساب یک عمل واحد به تمام عقده‌های قاعده‌ای غلط است، یکی از اثرات عمومی تحریک منتشر عقده‌های قاعده‌ای، مهار کردن تنوس عضلانی در سراسر بدن است که این اثر ناشی از پیام‌های مهاری(Inhibitory)است که از عقده‌های قاعده‌ای به قشر حرکتی و قسمت تحتانی ساقه مغز انتقال می‌یابند. [۲]

تصور می‌شود که عقده‌های قاعده ای(BG)در سطوح بالایی از کنترل حرکتی نقش دارند که به عنوان مثال می‌توانیم به طراحی، برنامه ریزی و اجرای عملکردهای حرکتی پیچیده اشاره کنیم. [۳] بررسی‌های به عمل آمده نشان می‌دهد که عقده‌های قاعده‌ای به حس عمقی و همچنین جهت حرکت حساس هستند و این پیام‌ها احتمالا در کنترل پیشرفت حرکت مرتبا استفاده می‌شوند. [۳]

ضایعه عقده‌های قاعده‌ای

اختلالات حرکتی در اثر آسب‌های مربوط به عقده‌های قاعده‌ای با توجه به ناحیه آسیب باعث ایجاد دو مشکل در فرد می‌شوند:

-افزایش حرکات

-کاهش حرکات

در ارتباط با افزایش حرکات به موارد زیر می‌توان اشاره کرد:

لرزش(Tremor). این حرکات، نوسانی و ریتمیک است.

کره (Chorea).کره عبارت است از حرکات ناگهانی، نامتقارن و کوتاه مدت عضلات اندامها و صورت.در این حالت، حرکات برای چند ثانیه انجام می‌شود و سپس یک طرح حرکتی دیگری پس از آن شروع می‌شود.بنابراین حرکات نامنظم و غیرارادی یکی پس از دیگری ایجاد می‌شود.

آتتوز(Athetosis). آتتوز با حرکات مداوم، نامنظم، غیرارادی و کرمی شکل در قسمت دیستال(انتها)اندامها و تنه که ممکن است حتی درضمن خواب هم ایجاد شوند، شناخته می‌شود و حرکت ارادی ممکن است غیرممکن باشد. [۴]

همی بالیسموس(Hemiballismus). همی بالیسموس به علت ضایعه(معمولا آسیب عروقی)هسته ساب تالامیک ایجاد می‌شود و این وضعیت به صورت حرکات غیرقابل کنترل پرتابی شدید و ناگهانی عضلات یک یا هر دو اندام در طرف مقابل تظاهر می‌کند. [۴]

مواردی که باعث کاهش حرکات می‌شوند عبارتنداز:

-کندی حرکات (Bradikinesia)

-عدم حرکت یا آکینزی (Akinesia)

-دیستونی (Dystonia). به انقباض غیرارادی و مداوم گروهی از عضلات که باعث وضعیت ثابت بدن می‌شودد، دیستونی گویند. دیستونی ممکن است باعث تغییر شکل بدن گردد.

شایعترین بیماری عقده‌های قاعده‌ای، بیماری پارکینسون( Parkinson's disease)است که معمولاً در دهه پنجم زندگی رخ می‌دهد.مهمترین علایم بیماری پارکینسون شامل موارد زیر است:

۱-کندی حرکت

۲-لرزش در حالت استراحت(Resting tremor)

۳-آکینزی یا عدم حرکت

۴-رژیدیتی(Rigidity)که نوع خاصی از سفتی عضلانی است.

جستارهای وابسته

-دستگاه حرکتی

-کنترل حرکتی

-بیماری پارکینسون

منابع

  1.  Janet H. Carr & Roberta B. Shepherd/ Neurological Rehabilitation:Optimizing Motor Performance; ISBN 0-7506-0971-0
  2.  ۲٫۰ ۲٫۱ شادان، فرخ. ترجمه فیزیولوژى پزشکى پرفسور آرتورگایتون. جلد دوم. انتشارات شرکت سهامى چهر.
  3.  ۳٫۰ ۳٫۱ برزکار، ابراهیم. ساختار و عملکرد سیستم عصبی-عضلانی. تحت نظارت:دکتر حسن عشایری. با همکاری:دکتر مسیب برزکار. چاپ اول. بهار ۱۳۸۵.ISBN 964-06-7688-8
  4.  ۴٫۰ ۴٫۱ *میناگر، علیرضا . وثوق آزاد، ژاک. ترجمه نوروآناتومی پایه و کاربردی پرفسور فیتزجرالد. انتشارات دانش پژوه

منبع تصویر: http://www.dana.org/

مطالب مرتبط:

دستگاه حرکتی

کنترل حرکتی

نواحی حرکتی قشر مغز

  
نویسنده : ابراهیم برزکار ; ساعت ٤:٥٦ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۱٤ خرداد ۱۳٩۱